24 Eyl 2017

Açık ve Örtük İleti Nedir? Örnekleri

Bloğumuzun Facebook sayfasına  bir takipçimiz "açık ve örtük ileti" hakkında bilgi verir misiniz?" şeklinde bir mesaj atmış. Biz de bu yazımızda açık ve örtük ileti hakkında bilgi verip konuyu örneklendirme çalışacağız.

Örtük İleti Nedir? 

Yazınsal (edebi-sanatsal) metinlerde ileti, önerme biçiminde daha doğrusu kesin bir yargıya dönüştürülerek verilmez. Metnin dokusuna sindirilir. Bu bağlamda yazınsal metnin iletisi örtük iletidir.

Estetik bütünlüğü gereği yazınsal (edebi)  metinler tek anlamlı olamaz. Bu nedenle iletisi, söylemek istediği şey de örtüktür, okur kendi çıkarsamalarını, satır aralarından (ya da dizelerden), söylenmeden geçilen, ancak kasdetilen şeyleri bulmakla yükümlüdür.

Örtülü anlatımda amaç  sözü daha güzel söylemektir. Örtük ileti sanat metinlerinde sıkça görülür. Özellikle şiirlerde çağrışıma açık, okuyanların farklı anlam ve yorumlamalarda bulunduğu örtük iletiler vardır. 


ÖRTÜK İLETİ ÖRNEĞİ

Örtük iletiye en güzel örneklerden biri sanırım Ahmet Haşim'in Merdiven şiiri örnek verilebilir. “Merdiven”  adlı şiirde ölüm teması işlenmesine rağmen, ölümle ilgili bir tek sözcük bile kullanılmamıştır.

Merdiven (insanın sürekli sona doğru yaklaştığı hayat yolu), kızıl akşam (yaşamın son an­ları), lisân-ı hafî (ölümün yaklaştığının gizli belirtileri)…

“Merdiven” şiirinde baştan sona kadar (hemen hemen bütün sözcüklerde) imge değeri var­dır. Şiirdeki sözcükler, gerçek anlamı dışında başka kavramları çağrıştıracak biçimde kul­lanılmıştır. Bu şiirde iletiler açık değil örtüktür bundan dolayı.

Haşim, şiirinde duyguların açıkça belirtilmediğini, bir takım sembollerle Hâşim’in gizli bir duyguyu ifadeye çalıştığını gözlemliyoruz. Bu yaklaşım, O’nun sembolik sanatın türlü yorumlara yol açan niteliğine bağlı kaldığı görüşünü de doğrular mahiyettedir.

MERDİVEN
Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak…

Sular sarardı… Yüzün perde perde solmakta,
Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller,
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller…
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta,
Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…
Ahmet Haşim

Açık İleti Nedir?

Tek bir yargıyı açıkça ifade eden iletidir. Açık anlatımda birden çok yorum çıkmaz, herkes aynı şeyi anlar.

Açık iletiler daha çok öğretici metin türlerinde görülür. Öğretici metinlerin yazılış amacı bilgi ve haber vermek, ikna etmek, kanıları değiştirmek, uyarmak, düşündürmek, yönlendirmek, tanıtmak olduğun bu tür metinlerde açık ve sade bir anlatım kullanılır. Kelimelerin yan ve mecaz anlamlarına yer verilmez.
Bu metinlerle sağlanan iletişimin amacı bilinmeyeni açıklamak; herhangi bir yer ve olay hakkında bilgi vermek; bir düşünceyi, duyguyu kanaati bildirmektir.


AÇIK İLETİ ÖRNEKLERİ:

İnsanların çoğu kaybetmekten korktuğu için, sevmekten korkuyor. Sevilmekten korkuyor, kendisini sevilmeye lâyık görmediği için. Düşünmekten korkuyor sorumluluk getireceği için. Konuşmaktan korkuyor, eleştirilmekten korktuğu için. Duygularını ifade etmekten korkuyor, reddedilmekten korktuğu için. Yaşlanmaktan korkuyor, gençliğin kıymetini bilmediği için. Unutulmaktan korkuyor, dünyaya iyi bir şey vermediği için. Ve ölmekten korkuyor aslında yaşamayı bilmediği için.

SHAKESPEARE

Yukarıdaki metinde insanların korkma nedenleri açıklanmıştır. Dolayısıyla bu metinin yazılış amacı bir konuyu açıklamaktır. Metinde kelimeler ilk anlamlarıyla kullanıldığı için her okuyucu bu metinden aynı anlamı çıkarmaktadır.

AÇIK İLETİ ÖRNEĞİ-2
Tabiat ile hayat, insanoğlunun şekil vererek güzel ve faydalı eserler vücuda getirebileceği muazzam bir malzeme deposudur. Resim mi yapmak istiyorsunuz? Dünyada renkten ve boyadan çok ne var? Hakiki bir ressam konu bakımından da bir sıkıntı çekmez. Bütün tabiat ve hayat işlenecek konu ile doludur. Mühim olan, herhangi bir konu etrafında bir renk kompozisyonu vücuda getirmektir.

Mehmet Kaplan'a ait olan ikinci metin okuyucuyu aydınlatmak amacıyla yazılmıştır.

Elbet Bir Gün Buluşacağız

Türk sanat müziğinin en büyük isimlerinden sanat güneşimiz Zeki Müren, vefatının 21.yıldönümünde anılıyor.

Zeki Müren, 24 Eylül 1996 günü  TRT İzmir Televizyonunda kendisi için düzenlenen tören sırasında geçirdiği kalp krizi geçirip yaşamını kaybetmişti.  Mezarı, doğum yeri olan Bursa'da Emirsultan Mezarlığı'ndadır.

Zeki Müren'in vefat yıldönümü Twitter TT'de zirveye  oturdu. Zeki Müren sevgisi ve özlemini anlatan binlerce twit atıldı. O twitlerden bazılarını sizler için derledik. Biz de sanat güneşimiz Zeki Müren'i saygıyla, rahmetle anıyoruz...

Sonunda tuz bastım gönül yarama 
 Nice dağlar koydun, nice arama
 Seni terkedip de gitmek var ama 
 Ah bu şarkıların gözü kör olsun #zekimüren

Gül dururken
 Dikenleri 
Derme güzel, 
Ne olursun...#zekimüren

Gözlerin dost oldu hayalimle 
Gönlümde en derin izlerin var 
Sevgimi gel süsle gülüşünle
 Kalbimde en güzel gizlerin var  #zekimüren
                                              

Zeki Müren mirasının çok büyük bir bölümünü Mehmetçik Vakfı'na ve Türk Eğitim Vakfına bağışlamıştı. 


<blockquote class="twitter-tweet" data-lang="tr"><p lang="tr" dir="ltr"><a href="https://twitter.com/hashtag/ZekiM%C3%BCren?src=hash">#ZekiMüren</a> ve o enfes Türkçesi ile Türkçe&#39;nin en uzun tekerlemesi <a href="https://t.co/1ziHUS1l3h">pic.twitter.com/1ziHUS1l3h</a></p>&mdash; Çekirge Tv (@CekirgeTV) <a href="https://twitter.com/CekirgeTV/status/911869915396820992">24 Eylül 2017</a></blockquote>
<script async src="//platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>

Haydar Ergülen'den Yeniden Mektup Yazdıracak 9 Alıntı

Mektup…

Hasretlerin, ayrılıkların, acıların ve sevinçlerin adı. Gidenlerin ve kalanların durağı. Yürek sızılarının döküldüğü, sevinçlerin yeşerdiği, soğuk baharlardan sımsıcak ilkyazlara uzanan büyülü bir kâğıt. Yazanın elini titretir, okuyanın gönlünü. Şimdilerde unutulmaya başlanan ama her zaman sosyal medyadan ya da telefondan atılan o mesajlardan daha heyecanlı, daha anlamlı ve daha fazla mutlu eden mektuplar hakkında Türk edebiyatının önemli şairlerinden olan Ergülen’in kaleminden çıkmış dizeleri listekitap.com derlemiş... Kim bilir, belki yeniden mektup yazmaya başlarız.
                                                                       



1) Kardeşlik yazıyorsa bir zarfın üstünde / adresi bellidir, Türkiye’dir / halkın elyazısı güzelleştirir alınyazısını da /çünkü kardeşim diye başlayan mektup / ölüme değil, hayata gönderilir

2) Gözyaşından pulu olan / mektup göndermekle bitmez / Gözlerimden payıma keşke yangın düşseydi / zarf düştü yazıdan / mektubum gözden düştü

3) Lütfen hislerimle alay etmeyin, / zira her mektup can kırıklarıyla doludur.

4) Nasıl yazılmış ki o mektuplar / şimdi hiçbirini açmaya kıyamam / bilirim geçmiş açıldıkça yanar / onlar ki her pulun bir şehir / her zarfın bir yolculuk olduğu zamandan kaldılar

5) İnsanlarda tek eski tutku / kağıttan şiir yüzdürmeleri harf denizinde / kağıttan sır saklamaları ruh ikliminde / kağıttan yalnızlık duymaları ten gurbetinde
6) Bir zarf açılınca / içi açılıyorsa kelimelerin / mektup odur
Bir zarf kapanınca / dışarıda kalıyorsa kelimeler / mektup odur

7) Bazı mektuplarsa boş yere zarf edilir /aşklar sarf edildikten sonra, / kelimelertoplanıp zarf edilse, / o mektup ne yazar ki?
8) Eski mektuplarınızı atmayın / kâğıttan uçak yapın / çocukluğunuza geri gönderin

Ne çocuk ne büyük kaldım ortada / zarfsız bir mektup gibi kaldım ortada / keşke bir armağan olsaydı geçmiş / yalnızlıktan başka bir armağan yok bana

9) Kapalı bir yara gibi gezer öyle mektuplar / kim açsa, kim dokunsa eli yanar / bazen sözler boşa gider mektuplar boşa / bazen bir cümleden mektup yanar''

23 Eyl 2017

11.Sınıf Türk edebiyatı ders kitabı cevapları, lider yayınları,Sayfa 30-31-32-33-34

11.Sınıf Türk edebiyatı ders kitabı cevapları, lider yayınları,2017-2018

COŞKU VE HEYECANA BAĞLI EDEBİ METİNLER (ŞİİR)

SAYFA 30

2. Okuduğunuz metinleri aşağıda verilen başlıklara göre değerlendiriniz.
• Nazım birimi: beyit

• Ölçü: aruz ölçüsü

SAYFA 31

• Uyak düzeni : aa/ba/ca/da/ea/fa
• Dil ve anlatım : Divan edebiyatındaki kasideye göre dil sadedir. Coşkun bir hitabet üslubu taşımaktadır

• Tema : Hürriyet sevgisi

3. Okuduğunuz "Der Sitâyiş-i Sultân Murâd" ile Hürriyet Kasidesi" adlı metinlere hâkim olan zihniyeti karşılaştırınız.

NAMIK KEMAL'İN HÜRRİYET KASİDESİ İLE NEF'İ'NİN KASİDESİNİN  KARŞILAŞTIRMASI

Zihniyet karşılaştırması:  Nef'inin kasidesi döneminin kaside geleneği, devlet büyüklerini övme ve döneminde yapılan eğlenceleri yansıtan zihniyeti yansıtır.Kasidede "hürriyet"ten bahsedilmesi, yönetimin yönetiminin eleştirilmesi dönemdeki hakim zihniyeti yansıtmaktadır.

EK KARŞILAŞTIRMA BİLGİLERİ


• Konu: Hürriyet sevgisi,                         Sultan Murat'a Hana övgü
• Nazım birimi: beyit                                 beyit
• Uyak düzeni: aa/ba/ca/da/ea                 aa/ba/ca/da/ea
• Tema: Hürriyet                                       Padişaha Övgü
• Dil: Nef'inin kasidesine göre                Arapça,Farsça kelimelerle yüklü ağır ve sanatlı bir dil
daha sade bir dil 

SAYFA 32

1. Metnin nazım birimi nedir? Metni oluşturan birimler birbirleriyle ilişkili midir? Niçin?

Nazım birimi beyittir. Birimler aynı tema etrafında oluşturulduğu için birbiriyle ilgilidir.

2. Metni oluşturan birimler hangi tema etrafında ve nasıl bir araya gelmiştir?

"Zamandan şikayet" teması etrafında bir araya getirilmiştir.

3. Metni oluşturan her birimin metnin bütünü içindeki işlevi nedir?

Beyitler ses ve anlam kaynaşmasından meydana gelen şiir birimleridir.Bunlar temayı vermek için belli bir düzen içinde oluştuurulur.

4. a) Metnin teması yazıldığı dönemin hangi gerçekliğini yansıtmaktadır? Niçin?

Batı ülkelerinin gelişmişliğini, İslam ülkelerinin geri kalmışlığı, dönemin hükümetindeki olumsuzluları yansıtıyor.

b ) Ziya Paşa'yla metnin teması arasında ne tür bir bağ kurulabilir?

Ziya Paşa yaşadığı dönemdeki olumsuzlukları,devlet idaresindeki aksayan yönleri şiirlerine yansıtmıştır.Bu şiirde de bunu görüyoruz...

c ) Ziya Paşa'nın böyle bir temayı işlemesiyle yeni dönemde bireyin ortaya çıkışı arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.


5. Metinde ahenk hangi unsurlarla sağlanmıştır?

Metinde ahenk  kafiye ve rediflerden yararlanılmıştır.Her beytin son mısrası kendi içinde kafiyelidir.
aa/ba/ca/da/ea şekliden uyak örgüsü vardır.
Şiirin ritmi aruz ölçüsüyle sağlanmıştır.edebiyatfatihi.net
Asonans(ünlü ses benzerliği) ve aliterasyonlardan da faydanılmıştır.

6. Metinde kullanılan imgeleri bulunuz. Bu imgeler oluşturulurken hangi söz sanatlarından yararlanılmıştır?

Küfür diyarı ,salhane , hükümet kapısı , virane-kaşane gibi imgeler kullanılmıştır. Bu imgeler oluşturulurken istiare, tezat gibi sanatlardan yararlanılmıştır. 

7. Metinde hükûmet neye benzetilmiştir?

Ziya Paşa hükûmeti “sâl-hâne”ye (mezbaha, kesimevi)  benzetmiştir.

8. Metinden tarihî ve sosyal değerlerle ilgili söz ve söz gruplarına örnekler veriniz.

9. Metinden yeni kavram ve imajlara örnekler veriniz. Bu örneklerden hareketle Tanzimat Dönemi şiirinin 
dil ve anlatım özellikleri hakkında çıkarımlarda bulununuz.

"Hükümet, filozof, Eflatun" gibi sözcükler o dönem için yeni sayılabilecek kavramlardır. Tanzimat dönemi şiirinde dilde sadeleştirilmek istense de bunda başarılı olunamamıştır. Arapça-Farsça kelime ve tamlamalarla yüklü sanatlı bir dil kullanılmıştır.

.10. Metindeki söyleyiş tarzı ve ritimle metnin yazıldığı dönem arasında nasıl bir ilişki söz konusudur? Açıklayınız.

 Metinde eleştirel bir üslup tarzı var, bu da Tanzimat döneminin sosyal ve siyasi gerçekliğiyle örütşmektedir.

11. Metindeki Ziya Paşa'nın eleştirileri günümüzde de geçerliliğini korumakta mıdır? Niçin?

Korumaktadır, şiirde eleştirilen durumlar bugün de devam etmektedir,İslam ülkelerinin Batılı ülkeler karşısındaki durumu buna örnek gösterilebilir.

12. Ziya Paşa'nın çağdaşlık ve uygarlaşma hakkındaki görüşleriyle Atatürk'ün görüşleri arasında bir ilişki kurulabilir mi? Niçin?
2017-2018 11.Sınıf Edebiyat Kitabı Cevapları
SAYFA 33

1. Metnin teması etrafında örgülenen birimler kaçar dizeden oluşmaktadır? Bu birimlere ne ad verilmektedir?

Dörder dizeden oluşmaktadır. Bu birimlere "dörtlük" adlı verilir.

2. Metni oluşturan birimleri aşağıdaki başlıklar altında inceleyiniz.
a) Hangi bakımlardan birbirleriyle ilişkilidir?


Aynı tema etrafında birbiriyle ilişkilidir.

b) Hangi tema etrafında ve nasıl bir araya gelmiştir?


"Vatan" teması etrafında anlamlı bir bütün şekilde bir araya getirilmiştir.

c) Her birimin metnin bütünü içindeki işlevi nedir?

Her birim metnin temasını verecek şekilde düzenlenmiştir.

3. Metnin teması, yazıldığı dönemin hangi sosyal gerçekliğiyle ilgilidir?

Şiir yazıldığı dönemde  Osmanlı Devleti düşman işgali altındadır. Namık Kemal bütün vatandaşları vatanı kurtarmak için birlik ve beraberlik içinde seferber olmaya çağırıyor.

4. Metnin teması, Namık Kemal’in hangi yönünü yansıtmaktadır?

Vatan teması tam bir vatan ve hürriyet aşığı Namık Kemal'in bu yönlerini yansıtmaktadır.

www.edebiyatfatihi.net

5. Namık Kemal’in vatanın geleceğiyle ilgilenmesi şairin yaşadığı dönemde bireyin konumuyla ilgili hangi 
fikre ulaşmamızı sağlamaktadır? Açıklayınız.

Namık Kemal'in vatanın geleceğiyle ilgilenmesi şairin yaşadığı dönemde bireyin hürriyetinin tehlikeden olduğu fikrini verir. O dönemde vatan düşman işgali altındadır, bireysel hak ve hürriyetler tehdit altındadır.

6. Metinden tarih ve sosyal değerlerle ilgili söz ve söz gruplarına örnekler veriniz.

Vatan , hürriyet, bağımsızlık, çalışmak, birlik ve beraberlik içinde olma metindeki sosyal değerlerdir. Örnekler:  "Bize çalışmak yakışır, merhamet Allah'ındır. Bülbül bile hürriyet için kendini mahveder. Din için, devlet için, can çekişen millet için"

7. Metinde hangi yeni kavram ve imajlar kullanılmıştır? Örnekler veriniz.


"Hürriyet, vatan, vatanın her nefesi, vatansever" gibi yeni kavram ve imajlar kullanılmıştır.

8. Metinde ahenk, hangi unsurlarla ve nasıl sağlanmıştır?

Ahenk kafiye, redif ve her türlü ses benzerliğiyle sağlanmıştır. ☝Şiirdeki tüm kafiye ve redifler için tıklayınız

9. Metnin söyleyiş tarzı ve ses akışıyla yazıldığı dönemin sosyal ve siyasi hayatı arasında nasıl bir ilişki vardır? Söyleyiniz.

 Metnin didaktik ve hitabeti andıran  söyleyiş tarzı ve ses akışı  yazıldığı dönemin sosyal ve siyasi hayatıyla yakından ilişkilidir.
Metnin yazıldığı dönemde Osmanlı Devleti yıkılmaya yüz tutmuştur, devlet iyi yönetilememektedir. Şair didaktik ve hitabeti andıran  söyleyiş tarzıyla o dönemdeki vatandaşların, padişahı veya başkalarını dinlemek ve onlara güvenmek yerine, "Vatana yardım edin, onun imdâdına koşun!" diyen Allah'ın hükmünü dinleyip O'na güvenmeleri gerektiğini söylüyor. Burada, hem işi sadece devlete bırakan ve yöneticilerin ağzına bakan vatandaşlara bir uyarı vardır hem de devleti iyi yönetemeyen ve yöneticilere bir eleştiri. (Şair bu şiirini yazdığı sırada sürgünde olduğunu da belirtelim)

www.edebiyatfatihi.net

SAYFA 34

>>> 1. Etkinlik:
Edindiğiniz bilgiler ışığında aşağıda verilen tabloyu doldurunuz.

Eserle Olan İlişkisi                                   

Namık Kemal, hiçbir beklentiye girmeden  ömrünü vatanı uğrunda harcamış tam bir vatan ve hürriyet şairidir.  Bu şiirde  onun bu özelliklerinin tümünü  görmekteyiz.

Fikri ve edebi yönü: 👉Maddeler Halinde

👉DİĞER TÜM SAYFALAR İÇİN TIKLAYINIZ

Namık Kemal Muraba Şiirinin Teması, Ahenk Unsurları, Yapısı, Açıklaması,Yorumu

Tam bir vatan ve hürriyet aşığı olan Tanzimat edebiyatının en gür sesli şairi Namık Kemal, Osmanlı'nın dağılmaya yüz tutmuş zamanlarında adeta haykırarak vatandaşları vatanı kurtarmaya çağırmıştır. Yüce bir ruha sahip Namık Kemal'in  vatan için çalışmasında hne dünyevi ne de uhrevi bir beklentisi yoktur.Onun için tek gaye, din için, millet için ve vatan için çalışmaktır. Bu yazımızda "vatan şairimiz" Namık Kemal'in Murabba başlıklı aşağıdaki şiirini şekil, yapı, ahenk unsurları ve  içerik bakımından inceledik. Faydalı olması dileğiyle..edebiyatfatihi.net

MURABBÂ

Sıdk ile terk edelim her emeli her hevesi.
Kıralım hâil ise azmimize ten kafesi.
İnledikçe eleminden vatanın her nefesi,
Gelin imdâda diyor bak budur Allah sesi.

Bize gayret yakışır merhamet Allah’ındır.
Hükm-i âtî ne fakîrin ne şehinşâhındır.
Dinle feryâdını kim terceme-i âhındır;
İnledikçe ne diyor bak vatanın her nefesi.


Mahveder kendini bülbül bile hürriyyet için.
Çekilir mi bu belâ âlem-i pür-mihnet için?
Dîn için devlet için can çekişen millet için,
Azme hâil mi olurmuş bu çürük ten kafesi!..


Memleket bitti yine bitmedi hâlâ sen ben.
Bize bu hâl ile bizden büyük olmaz düşmen.
Dest-i a’dâdayız Allah için ey ehl-i vatan!
Yetişir terk edelim gayri hevâ vü hevesi.

Namık KEMAL
Namık Kemal, Yeni Türk Edebiyatı 5
haz.: İsa KOCAKAPLAN

Günümüz Türkçesiyle

MURABBÂ

Doğrulukla her emeli, her hevesi terk edelim.
Bu yoldaki azmimize bedenimiz engelse onu da yok edelim.
Vatanın her nefesi eleminden inledikçe
Bak, gelin yardıma diyor, bu Allah sesidir.


Bize çalışmak yakışır, merhamet Allah’ındır,
Geleceğin takdiri ne yoksulun ne Padişahındır.
Feryadını dinle, ahın dile gelişidir,
Vatanın her nefesi inledikçe ne diyor, bak.


 Bülbül bile hürriyet için kendini mahveder.
Sıkıntılı dünya için bu bela çekilir mi?
Din için, devlet için, can çekişen millet için,
Bu güçsüz beden azme engel mi olurmuş?


 Memleket yok oldu fakat hâlâ sen ben davası bitmedi.
Bu durumda bize bizden büyük düşman olmaz.
Ey vatanseverler, düşmanın eline düşmüşüz, Allah için,
Artık yetişir, bencilliği, bütün tutkuları terk edelim.

ŞİİR İNCELEMESİ:

Nazım birimi: Dörtlük
Birim Sayısı: 4
Nazım biçimi: Murabba
Murabba Özellikleri:
  • Murabba, bent adı verilen dört dizelik kıt'alardan oluşan Divan şiiri nazım biçimidir. 
  • Murabbanın bent sayısı 3 ila 7 arasında değişir. 
  • Uyak düzeni üç şekilde olur:
  • aaaa-bbba-ccca-ddda-eeea...
  • bbba-ccca-ddda-eeea-fffa...
  • aaaA-bbbA-cccA-dddA-eeeA...
  • Murabbanın özellikleri şöyledir:
  • Nazım birimi dörtlük olan nazım şekillerinden biridir.
  • Genellikle 3 ile 7 dörtlükten oluşur.
  • Her konuda murabba yazılabilir. Ancak dini ve didaktik konular ile övgü, yergi, manzum mektup, mersiye vs. türlerde murabba nazım şekli daha çok kullanılmıştır.
  • Aruz kalıbıyla yazılır.
  • Önemli murabba şairleri Aşki, Muhabbi, Hayreti, Taşlıcalı Yahya Bey, Fuzuli sayılabilir.Tanzimat döneminde de Namık Kemal murabba şeklinde şiir yazan önemli sanatçılardandır.
www.edebiyatfatihi.net inceledi

Namık Kemal "Murabba" Şiir Tahlili 

AÇIKLAMASI VE YORUMU

Doğrulukla her emeli, her hevesi terk edelim.
Bu yoldaki azmimize bedenimiz engelse onu da yok edelim.
Vatanın her nefesi eleminden inledikçe
Bak, gelin yardıma diyor, bu Allah sesidir.

Vatan şairi Namık Kemal'in şiirlerinde en çok durduğu temalardan biri de "vatan"dır. Ona göre "Vatan, milletin evi ve kılıcının ekmeğidir. Vatan, milletin annesidir. Bizi doğurup besleyen, büyüten odur. Vatan toprağı, bizim vücûdumuzun mayasıdır." İlk dörtlükte şairimiz bireysel heveslerden, çıkarlardan sıyrılıp vatanımızı tehlikeden kurtarmak gerektiğini söylüyor. Osmanlı'nın yıkılmaya yüz tutmuş hali  karşısında duyarsız olan insanları  harekete geçirmeye çalışıyor; bunu yaparken de kendisinin de çok saygı gösterdiği ve inandığı dini söylemlerden faydalanıyor. 

Bize çalışmak yakışır, merhamet Allah’ındır,
Geleceğin takdiri ne yoksulun ne Padişahındır.
Feryadını dinle, ahın dile gelişidir,
Vatanın her nefesi inledikçe ne diyor, bak.

Şair bu dörtlükte zor durumda olan vatanın kurtarılması için çalışmak gerektiğini, merhametin ancak Allah'ta geleceğini belirtiyor. Yoksa kurtuluş ne padişahta ne de başka birindedir. Bu çağrı Allah'ın çağrısıdır ve çok çalışıp Ona tevekkül edilmesi gerektiğini vurguluyor. edebiyatfatihi.net

 Bülbül bile hürriyet için kendini mahveder.
Sıkıntılı dünya için bu bela çekilir mi?
Din için, devlet için, can çekişen millet için,
Bu güçsüz beden azme engel mi olurmuş?

Hürriyet kavramını şiirde ilk kez kullanan "vatan şairimiz" Namık Kemal bu dörtlükte de hürriyet kavramına atıfta bulunuyor. Bülbülün bile hürriyet için kendini parçaladığını söyleyip hürriyet için, vatan için çaba sarf etmeyen insanları bülbülden bile aşağı görmektedir. Çünkü hürriyet geçici bir dünya için vazgeçilmeyecek kadar değerlidir onun için. 


 Memleket yok oldu fakat hâlâ sen ben davası bitmedi.
Bu durumda bize bizden büyük düşman olmaz.
Ey vatanseverler, düşmanın eline düşmüşüz, Allah için,
Artık yetişir, bencilliği, bütün tutkuları terk edelim.


Şair burada vatanın kurtuluşu için vatandaşların sen-ben kavgasını, ayrılık-gayrılığı, kişisel menfaatleri bir kenara bırakıp vatanın kurtuluşu için çalışmaları gerektiğini belirtiyor. Bu söylerken şairimiz adeta bir yalvarış içindedir. Vatanın düşmandan kurtulması için tüm vatandaşların bir ve beraber olmaları konusunda Namık Kemal "Allah için" diyerek adeta yalvarmaktadır.


AHENK UNSURLARI

Şiirde ahenk ve ritim aruz ölçüsü, kafiye, redif ve her türlü ses benzerliğiyle sağlanmıştır.

ÖLÇÜSÜ: aruz ölçüsü → feilâtün  (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün (fa'lün)

KAFİYE VE REDİFLERİ:

 İlk dörtlükte:
-i redif ; "es" tam kafiye

ikinci dörtlükte: "ındır" redif; "ah" tam kafiye

üçüncü dörtlükte: "için" redif ; "et" tam kafiye

dördüncü dörtlükte:  "en" tam kafiye 

edebiyatfatihi.net inceledi

TEMA :  Vatan




11.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Kitabı Cevapları, Lider Yayınları,2017-2018, Sayfa 27-28

11.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Kitabı Cevapları, Lider Yayınları,2017-2018, Sayfa 27-28

SAYFA 27

1. Metin kaç birimden oluşmaktadır? Bu birimlerde neler anlatılmaktadır?
Metin 14 birimden oluşmaktadır. Bu birimlerde genel olarak gençkken  çalışmanın öneminden ve gerekliliğinden anlatılmaktadır.

2. Metnin iletisini söyleyiniz. Metnin birimleri bu ileti etrafında nasıl bir araya gelmiştir?

 Metnin iletisi çalışmanın önemidir. Metnin anlam birliğine sahip birimleri birbiriyle uyumlu şekilde bir araya getirilmiştir.

3. Metnin yazılışı amacını söyleyiniz.

Metin genç insanlara çalışmanın ve gayret etmenin ne denli önemli olduğunu anlatılmak için yazılmıştır

4. Metinle ilgili aşağıda verilen tabloyu doldurunuz.

Anlatım Türü:

Ağırlıklı olarak açıklayıcı ve emredici anlatım türü  kullanılmıştır.

Anlatım türünün özellikleri:
Emredici anlatımda dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır. Emir, telkin, öneri anlamı taşıyan ifadeler yer verilir. Öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır

Açıklayıcı Anlatım: Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır.
İfadeler kesin ve açıktır.
Kelimeler genelde gerçek(temel)anlamlarıyla kullanılırlar.
”Tanımlama, açıklayıcı betimleme, sınıflandırma ,örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma “ gibi düşünceyi geliştirme yollarından faydalanılır.
 Yazarın amacı okuyucuyu bilgilendirmektir.
Gereksiz söz tekrarı yapılmaz.

5. Metinden açıklık ve kesinlik taşıyan ifadelere örnekler veriniz.
Çalışan büyük adam olur, çalışmayan sonra nedamet (pişmanlık) çeker.
İnsan müddeti ömrü dörde taksim olunmuştur: çocukluk, gençlik, orta yaşlılık, ihtiyarlık

6. Metinden terim, kavram ve gündelik hayata ait ifadelere örnekler veriniz. Bu ifadelerden nasıl yararlanıldığını açıklayınız.

Terim: elif Kavram: cehd ve gayret
Günlük hayata ait ifadeler: cahil kalmak, esef etmek, makbul olmak,

7. Metinden yeni kavram, ifade, söz ve söz gruplarına örnekler veriniz.
.....
8. Metinde yazar somut anlatımlardan nasıl yararlanmıştır? Açıklayınız.

Metinde yazar çalışmanın ve gayret etmenin gerekliliğini somutlaştırarak anlatmış, bu soyut kavramların daha iyi anlaşılmasını sağlamak için somut ifadelerden faydalanmıştır.

9. İncelediğiniz metinden hareketle aşağıda verilen tabloyu doldurunuz.

Eserle Olan İlişkisi: Adından anlaşılacağı gibi  bir öğretmen olan Muallim Naci Mektuplarım adlı eserinde edebiyat ve dille ilgili görüşlerini açıklamış, fikri ve edebi yönünü bu mektuplara yansıtmıştır.

Fikri ve Edebi Yönü: Maddeler Halinde...Tıklayın

ANLAMA VE YORUMLAMA

1. İncelediğiniz metinlerde ele alınan konulardan, kullanılan dil ve anlatım özelliklerinden, işlenen düşüncelerden yola çıkarak metinlerin oluşmasına imkân sağlayan hâkim zihniyetin özelliklerini belirleyiniz.


Metinlerin oluşmasını sağlayan zihniyet Batılılaşma etkisindeki yenileşme döneminde öğretici metinler aracılığıyla  halkı bilinçlendirmek ve aydınlatmak düşüncesidir. 

2. İncelediğiniz metinlerin;
a) Ana düşüncesi yazıldığı dönemin başka metinlerinde ele alınmış mıdır?
Ele alınmıştır.
b) Ana düşüncesi başka iletişim araçlarıyla ve anlatma biçimleriyle ifade edilebilir mi? Açıklayınız.
İfade edilebilir
c) Ana düşüncesiyle yazıldığı dönemin sosyal hayatı ve gerçekliği arasında nasıl bir ilişki vardır?
Ana düşünce dönemin sosyal hayatı ve gerçekliğiyle ilişkilidir. Batılışma etkisindeki  bu dönemde aydınlar öğretici metinlerle halkı aydınlatmaya ve bilgilnedirmeye çaışmışlardır.

ç) Ana düşüncesi günümüzün kültür ve edebiyat ortamında ele alınmakta mıdır? Niçin?

Evet, alınmaktaktadır.

3. İncelediğiniz metinlerin, hangi yönüyle saray yönetimiyle hangi yönüyle halkla ilişkisi olduğunu metinlerden örneklerle açıklayınız.

Mukaddime adlı metinde gazetenin çıkarılması için padişahtan izin alınması saray yönetimiyle ilgili, halkın kolaylıkla anlayacağı bir dille gazete çıkarılması ise halkla ilişkilidir.

4. İncelediğiniz metinlerde divan edebiyatına ait ögelerle Batı etkisiyle oluşan yeni ögelerin temada, dilde ve ifade biçiminde birlikte kullanılıp kullanılmadığını örneklerle açıklayınız.


İncelediğimiz metinlerde ikilik yani eski-yeni, yerli-Batılı çatışması temada, dilde (Arapça, Farsça kelime ve kavramlarla–yeni kavramlar) ifade biçimlerinde varlığını hissettirmiştir.Metinlerde Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar kullanılmıştır.

5. İncelediğiniz metinlerin ait olduğu geleneği söyleyiniz.

Öğretici metin geleneği (makale)

 5. Etkinlik:

Edindiğiniz bilgiler ışığında gazetenin kültür hayatımızdaki işlevini açıklayınız.


 6. Etkinlik:

Tanzimat Dönemindeki “yeni - eski” tartışmalarıyla günümüz toplumundaki “yeni - eski”
tartışmalarının örtüşen ve farklı olan yönlerini tartışarak belirleyiniz.

Tanzimat döneminde yeni-eski tartışmaları eski edebiyat-yeni edebiyat, kafiye, dil, tema üzerinedir. Günümüzde eski-yeni çatışması daha çok sosyal ve siyasi hayatta kendini göstermektedir. 


SAYFA 28

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

1. Aşağıdakicümlelerin bildirdiği yargılar doğru ise karşılarına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

• Tanzimat Döneminde öğretici metin türleri edebiyatımıza gazeteyle girmiştir. (D )
• Tanzimat Dönemi edebiyatının nesir dili Şinasi tarafından kurulmuştur. (D )
• Tanzimat Dönemi öğretici metinlerinde eski dil anlayışından tamamen uzaklaşılmıştır. (Y )
• Edebiyatımızda, Tanzimat’la birlikte gazete çevresinde gelişen türlerden biri de mesnevidir. ( Y)
• Gazetenin edebî konulara ayrılan alt kısmına tefrika denir. (Y )

2. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.

• Edebiyatımızdaki ilk resmî gazete .1831... yılında çıkarılan ...TAKVİM-İ VEKAYİ'DİR...........
• Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi edebiyatımızda ilk .........MAKALE...... örneğidir.
• 1840’ta çıkarılan Ceride-i Havadis .......YARI RESMİ ........ bir gazetedir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi öğretici metinlerin özelliklerinden biri değildir?

A) Halkı aydınlatmak için yazılmaları
B) Dilde eskiden izler taşımaları
C) Gazete çevresinde oluşturulmaları
D) Sade bir dille yazılmaları
E) Yazıldıkları dönemin sosyal hayatını yansıtmaları

4. Aşağıda verilenlere göre yazar - eser eşleştirmelerini yapınız.

Şinasi  →Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi
Ziya Paşa → Defter-i Âmal
Muallim Naci → Ömer’in Çocukluğu
Namık Kemal → Tahrib-i Harabât


 Etkinlik:
Atatürk’ün çağdaşlaşma ve uygarlığa verdiği önem hakkında bilgi edininiz (31. sayfadaki 4.
soru içindir.).
 Etkinlik:

Namık Kemal'in fikrî ve edebî yönü hakkında bilgi edininiz (34. sayfadaki 1. Etkinlik içindir.).


 Etkinlik:
“Aydınlanma Dönemi”nin özelliklerini araştırınız (36. sayfadaki “Anlama ve Yorumlama”
bölümünün 1. sorusu içindir.).


 Etkinlik:
Batı düşüncesi, klasik ve romantik edebiyat hakkında bilgi ediniz (36. sayfadaki 3. Etkinlik
içindir.)

Etkinlik:
Sınıfınızda düzenleyeceğiniz "Tanzimat Şiirimizde Gerçekleşen Değişme" konulu panel için
hazırlık yapınız (39. sayfadaki 4. Etkinlik içindir.).



22 Eyl 2017

10.Sınıf Osmanlı Türkçesi Ders Kitabı Cevapları, 2017-2018, Sayfa 21-23-24-25-26

10.Sınıf Osmanlı Türkçesi Ders Kitabı Cevapları, 2017-2018, Sayfa 21-23-24-25-26


SAYFA 21

Hazırlanalım

Türklerin Kur’an harflerini kabul etmesi dil ve medeniyetlerini nasıl etkilemiştir?Bildiklerinizi söyleyiniz.

Dilimize Arapça ve Farsçadan çok sayıda kelime geçmiştir. Hat sanatına değer verilmiştir.

SAYFA 23

Okuyalım-Yazalım
Tablodaki boş bırakılan yerleri, “Osmanlı Türkçesi ve Tarihî Seyri” başlıklı metne göre tamamlayınız.

Batı Türkçesi
( ...XIII.(13.yy)...- XXI. yy)

...Başlangıç (Eski Anadolu Türkçesi) Dönemi...
(XIII. yy - XV. yy)

....KLASİK..  Dönem
(XV. yy - .XIX. yy)

...YENİLEŞME...  Dönemi
(...XIX... - XX. yy)

SAYFA 24

“Dil, canlı bir varlıktır.” sözünü, "Osmanlı Türkçesi ve Tarihî Seyri" başlıklı metinle
ilişkilendirerek değerlendiriniz.

Dil tarihi seyri içinde gelişir, birtakım değişimlere uğrar.


SAYFA 25

Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları

A. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruların doğru seçeneğini bulup işaretleyiniz.

1. Osmanlı Türkçesi ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Osmanlı Türkçesinde çok sayıda Arapça ve Farsça kelime kullanılmıştır.
B) Türkçenin dışında Türkçeden ayrı “Osmanlıca” diye isimlendirilen bir dildir.
C) Osmanlı Devletinin hâkim olduğu geniş bir coğrafyada konuşulan bir dildir.
D) Hem konuşma dili hem de yazı dili olarak kullanılmıştır.
E) Kütüphanelerimizde, Osmanlı Türkçesi ile yazılmış yüzbinlerce eser vardır.

cevap: B

2. Bir kere kelime dağarcığımız genişleyecek. Siz bugün sıradan okumuşların
öğrenemediği iki üç bin kelime daha öğrenseniz unutulmuş, eskimiş diyelim,
sizin eski metinleri okuma kapasiteniz artmayacak mı, artacak. Okuduğunuzu
anlayacaksınız. İkincisi, düşüncelerinizi ifade etmek istediğiniz
zaman daha rahat ifade edebileceksiniz. Dilimin ucuna gelen bir kelime
var ama ifade edemiyorum demeyeceksiniz artık. Geçmişteki tartışmaları
da kaynağından okumuş olacaksınız. Bilgiye hem dinî hem tarihî anlamda
hem devlet arşivi ve yönetimi anlamında sahih bilgiye ulaşma şansına
sahip olacaksınız. Batı'da hangi aydın liseler için yazılmış Shakespeare‘i
okur? Ama bizdeki aydınlar anlamıyorlarsa her metnin çevirisini okumak
zorunda kalıyor. Bu akıllara ziyandır.

Paragrafta verilen bilgiler, aşağıdaki hangi sorunun cevabı olabilir?

A) Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinlerin Batı’dakilerden farkı nedir?
B) Osmanlı Türkçesi kelime hazinemizi nasıl zenginleştirir?
C) Osmanlı Türkçesini öğrendiğimizde bunun bize dönüşü ne şekilde, nasıl
olacaktır?
D) Osmanlı Türkçesinin insanın ifade kabiliyetine etkileri nelerdir?
E) Geçmişteki ilmî ve edebî tartışmaları asıl kaynağından okumada Osmanlı
Türkçesi nasıl kolaylık sağlar?


3. Bazı diller vardır ki yalnız bir vatanda değil, birçok vatanda devlet kurmuş,
hâkimiyet kurmuş büyük milletlerin dilidir. Bu diller, pek tabii olarak medeniyet
ve hâkimiyet götürdükleri ülkelerin dillerinden derlenmiş kelimelerle de
zenginleşmiş büyük dillerdir. Bu milletler kendi kültür sanat ve iktidarlarını
başka ülkelere yayar, dünyanın dört bucağında kendi hükümlerinin geçtiğini
görüp kendi dillerinin konuşulduğunu duymanın, kendi bayraklarının
dalgalandığını görmenin hazzını, gururunu tadarlar. Öte yandan, aynı ülkelerden
derledikleri lüzumlu kelimeleri kendi dillerinin gramerine, estetiğine
ve fonetiğine göre millîleştirerek kendi kelimeleri yaparlar. Biz bunlara

öteden beri fethedilmiş ülkeler gibi fethedilmiş kelimeler diyoruz.

Bu paragraftan aşağıdaki düşüncelerden hangisi çıkarılamaz?

A) Osmanlı Türkçesi tarihî seyri içerisinde farklı dillerden bünyesine aldığı
kelimelerle zenginleşmiştir.
B) Osmanlı Türkçesi sadece Anadolu’da değil dünyanın farklı bölgelerinde
de kullanılmıştır.
C) Farklı dillerden kelimelerin Osmanlı Türkçesine geçişi rastgele olmamıştır.
D) Osmanlı Türkçesi fethedilmiş kelimelerin yer aldığı bir dildir.
E) Osmanlı Türkçesi sadece Anadolu’da yaygın olan bir konuşma dilidir.


4. Aşağıda verilen Türk devletlerinden hangisi Osmanlı Türkçesi harflerini
kullanmamıştır?

A) Büyük Selçuklu Devleti
B) Anadolu Selçuklu Devleti
C) Anadolu Beylikleri
D) Karahanlı Devleti
E) Uygur Devleti


B. Aşağıdaki cümlelerin başına yargılar doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

(D) Osmanlı Türkçesi yabancı bir değil, Kur’an harfleriyle yazılan Türkçedir.
(Y) “Osmanlı Türkçesi” ifadesi Türkçenin bütünü için kullanılmaktadır.
(Y) Günümüzde Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinlerle hiç karşılaşılmamaktadır.
(D) Osmanlı Türkçesini öğrenmekle yüzlerce yıllık kültür birikimine ve milyonlarca
tarihî belgeye ulaşma fırsatı yakalanmış olur.
(Y) Osmanlı Türkçesi, Kuzey-Doğu Türkçesi dönemi içinde yer almaktadır.

C. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları uygun ifadelerle doldurunuz.

1. Türkler, ...Arap... harfleriyle İslamiyeti kabul ettiği yıllarda tanışmışlardır.
2. ..Arapça .... ve ...Farsça... Türkçenin en fazla etkilendiği dillerden ikisidir.
3. ..Osmanlı ... Türkçesini bilmek, kültürümüzün temelini teşkil eden eserlerimizi
tanımak açısından önemlidir.
4. Osmanlı Türkçesi ....kültürün.. taşıyıcısıdır.
5. ..Hat.... sanatının yer aldığı yazma kitaplar, levhalar, hilyeler, kitabeler
gibi eserlerin birçoğunda Osmanlı Türkçesi alfabesi kullanılmıştır.

edebiyatfatihi.net

D. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Türkçe ve Osmanlı Türkçesi arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
Osman Türkçesi Türkçenin bir döneminin adıdır. Türkçeden bağımsız bir dil değildir.  Kur'an harfleriyle yazılan Türkçedir.

2. “Ne harabi ne harabatiyim/Kökü mazide olan atiyim.” (Yahya Kemal) beytini, Osmanlı Türkçesinin geçmişle gelecek arasında köprü kurması konusuyla ilişkilendirerek açıklayınız.

Osmanlı Türkçesi geçmişi geleceğe taşıyan bir köprüdür. Osmanlıca geçmişi bugüne, bugünü de geleceğe taşımaktadır. Osmanlı Devletinin kültür ve medeniyet eserleri  dil vasıtasıyla  geleceğe taşınmıştır.

3. Günümüzde Osmanlı Türkçesi eserleri nerelerde karşımıza çıkmaktadır?Söyleyiniz.

Mezar taşlarında, kitabelerde, kütüphanelerde, sahaflarda, üniversitelerde...

www.edebiyatfatihi.net