20 Kas 2019

Türk Halk Edebiyatında Doğa, Aşk ve Kahramanlık Konulu Koşmalar

Reklamlar

Türk Halk Edebiyatında Doğa, Aşk ve Kahramanlık Konulu Koşmalar

Aşık tarzı halk şiirinin en yaygın nazım biçimlerinden olan koşma Konularına göre koşmalar dört başlıkta toplanır: Güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt…

GÜZELLEME: Koşmanın aşk, doğa, güzellik, sevgi konuları işleyen nazım türüdür. Halk edebiyatında güzellemelerin en güzel örneklerini Karacaoğlan vermiştir. Güzellemelerin divan Edebiyatındaki karşılığı gazeldir.

Aşk Konulu Koşma (Güzelleme) Örneği

KOŞMA
Ela gözlüm ben bu ilden gidersem;
Zülfü perişanım kal melil melil.
Kerem et aklından çıkarma beni;
Ağla gözyaşın sil melil melil

Yeğin ey sevdiğim, sen seni düzelt;
Karayı bağla da beyazı çöz, at.
Doldur ver badeyi, bir daha uzat;
Ayrılık şerbetini ver melil melil.

Elvan çiçeklerden sokma başına,
Kudret kalemini çekme kaşına,
Beni unutursan doyma yaşına,
Gez benim aşkımla yâr melil melil.

İkinci ve üçüncü dörtlükte ozan,
Karac’oğlan der ki ölüp ölünce,
Ben de güzel sevdim kendi halımca,
Varıp gurbet ile vasıl olunca,
Dostlardan haberim al melil melil.

Karacaoğlan
haz.: Saim Sakaoğlu

☝Bu koşmanın incelemesine buradan bakabilirsiniz...


Doğa Konulu Koşma

KOŞMA

Çukurova bayramlığın giyerken
Çıplaklığın üzerinden soyarken
Şubat ayı kış yelini kovarken
Cennet demek sana yakışır dağlar

Ağacınız yapraklarla donanır
Taşlarınız bir birliğe inanır
Her çiçekler bağrınızda gönenir
Pınarınız çağlar akışır dağlar

Rüzgâr eser dallarınız atışır
Kuşlarınız birbiriyle ötüşür
Ören yerler bu bayramdan pek üşür
Sünbül niçin yaslı bakışır dağlar

Karac’oğlan size bakar sevinir
Sevinirken kalbi yanar göyünür
Kımıldanır hep dertleri devinir
Yas ile sevincim yıkışır dağlar

Karacaoğlan


☝Bu koşmanın incelemesi burada

KOŞMA (GÜZELLEME)

Bülbül ne yatarsın bahar erişti 
Ulu sular göl olduğu zamandır.
Kat kat olup, gül yaprağa karıştı, 
Yine bülbül kul olduğu zamandır.

Yine bahar oldu, açıldı güller; 
Figana başladı yine bülbüller.
Başka bir hâl olup açtı sümbüller,
Âşıkların del'olduğu zamandır.

Yine bülbül bilir gülün hâlinden,
Yeter, deli oldum yârin elinden,
Aşıp aşıp gelir yayla belinden, 
Yârdan bize gel olduğu zamandır.

Yine geldi türlü baharlar bağlar,
Bülbül figan edip kamuyu dağlar,
Türlü çiçeklerle bezenmiş dağlar, 
Ulu dağlar yol olduğu zamandır.

Karac'oğlan der ki geçti çağlarım, 
Meyve vermez oldu gönül bağlarım,
Aklıma geldikçe durmaz ağlarım,
Gözüm yaşı sel olduğu zamandır. 
Karacaoğlan
KOÇAKLAMA:  Konusu savaş, yiğitlik, kahramanlık olan koşma türüdür.  Halk edebiyatımızda bu türün en güzel örneklerini Köroğlu ile Dadaloğlu vermiştir.

Koçaklama Örneği

Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar seda verip seslenmelidir

Düşman geldi tabur tabur dizildi
Alnımıza kara yazı yazıldı
Tüfek icad oldu mertlik bozuldu
Eğri kılıç kında paslanmalıdır

Köroğlu düşer mi yine şanından
Ayırır çoğunu er meydanından
Kırat köpüğünden düşman kanından
Çevrem dolup şalvar ıslanmalıdır
                                             Köroğlu

Koçaklama Örneği-2

Kalktı göç eyledi Avşar elleri
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eyler ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir

Belimizde kılıcımız kirmani
Taşı deler mızrağımızın temreni*
Hakkımızda devlet etmiş fermanı
Ferman padişahın dağlar bizimdir

Dadaloğlu’m yarın kavga kurulur
Öter tüfek davlumbazlar vurulur
Nice koç yiğitler yere serilir
Ölen ölür kalan sağlar bizimdir
                                             Dadaloğlu
*Temren: mızrakların ucundaki sivri demir


Artikel Terkait

Yorumları Göster
Yorumları Gizle

YORUM YAPARAK SORU SORABİLİR veya KATKIDA BULUNABİLİRSİNİZ...

1) Yaptığınız yorum biz onayladıktan sonra görülecektir.
2) Yazım kurallarına mümkün olduğunca dikkat ediniz.
3) Kullandığınız üslubun kişiliğinizi yansıttığını unutmayınız.
4) Yorumunuza emoji eklemek için "Emoticon" butonuna tıklayın.
5)Yorumunuza gelecek cevabı takip etmek beni bilgilendir kutucuğunu işaretleyebilirsiniz.


EmoticonEmoticon

Edebiyat yazılılarında başarınızı artırın, kanalımıza abone olun!