28 Eyl 2017

10.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 7.Ünite: Anı Ders Notları

Reklamlar

10.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 7.Ünite: Anı Ders Notları

Bu yazımızda 10.Sınıf Türk dili ve edebiyatı dersinin 7.ünitesi olan anı  türü, özellikleri, çeşitleri, tarihi gelişimi,  dilbilgisi konusu olan anlamsal anlatım bozuklukları  ders notlarını bulabilirsiniz...Önce anı  türünün özelliklerine bakalım:

Bir kimsenin kendi hayatını, yaşadığı devrede şahidi olduğu ya da duyduğu olayları edebî değer taşıyan bir dille anlattığı yazılara anı (hatırat) denir.
    Anı (hatıra) türünün özellikleri şunladır:

      1 - Yaşanmakta olanı değil, yaşanmış bir konuyu anlatır.
      2 - İnsan belleğinde iz bırakan olay ve olguları anlatır
      3 - Tarihsel gerçeklerin öğrenilmesine katkı yaptığı için tarihçilere ışık tutar.
      4 - Tanınmış, bilim, sanat ve politika adamlarının yaşamlarını çalışma ve araştırmalarını anlatır.
      5 - Yazarın unutulmasını istemediği gerçekleri kalıcı kılar.
      6 - Geçmiş birinci kişinin ağzından kişisel yargılar ve yorumlarla verilir.
      7-Yazar her türlü kaynaktan yararlanabilir.
      8-Anlatıcı yazarın kendisidir.
      9-Açık sade içten bir anlatımı vardır.
      10- Anılar geneldeöyküleyicianlatım türünden yararlanılarak yazılır. Ayrıca betimleyici,açıklayıcıvesöyleşmeye bağlıanlatım türlerinden de yararlanılır.

      Konuyla ilgili aşağıdaki bağlantılara da bakabilirsiniz
      GEZİ YAZISI-ANI BENZERLİK VE FARKLARI
      ANI İLE GÜNCE BENZERLİK VE FARKLILIKLARI
      ANI İLE BİYOGRAFİ FARKLILIKLARI İÇİN DE BURAYI TIKLAYINIZ
      ANI TÜRÜNÜN TARİHSEL GELİŞİMİ VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ ,ESERLERİ


    DİLBİLGİSİ

    ANLATIM BOZUKLUKLARI (ANLAMSAL BOZUKLUKLAR)
    Cümle düzeyinde anlatılmak istenenlerin açık ve anlaşılır biçimde ifade edilememesi sağlıklı bir anlaşmanın gerçekleşmemesinden ortaya çıkan yanlışlıklara, ifade bozukluklarına anlatım bozukluğu denir.

    (Sözcüklerin anlam özelliklerine göre anlatım bozukluğu) 

    1. Gereksiz Sözcük Kullanılması
    2. Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması
    3. Mantık, Sıralama ve Karşılaştırma Hatası
    4. Anlamca Çelişen Sözcüklerin Birlikte Kullanılması
    5. Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
    6. Deyimler ve Atasözleriyle İlgili Yanlışlar
    7. Anlam Belirsizliği 


    (SÖZCÜKLERİN ANLAM ÖZELLİKLERİNE GÖRE ANLATIM BOZUKLUĞU)
    Cümle düzeyinde anlatılmak istenenlerin açık ve anlaşılır biçimde ifade edilememesi sağlıklı bir anlaşmanın gerçekleşmemesinden ortaya çıkan yanlışlıklara, ifade bozukluklarına anlatım bozukluğu denir.


    A)  (Sözcük Düzeyinde Anlatım Bozuklukları)

    1. Gereksiz Sözcük Kullanılması
    Bir sözcük aynı anlamı karşılayan başka bir sözcükle ya da sözle aynı cümlede kullanılmışsa biri gereksizdir.

    Örnek
    "Bugün işe başvuruda bulundu."
    ("Başvurduk" denmeliydi, "bulunmak" sözcüğü gereksizdir.)


    "Söz verdiğiniz vaatlerin hiçbirini yerine getirmediniz."
    ("Söz verdiklerinizin hiçbirini yerine getirmediniz." denmesi yeterlidir. "Vaat" zaten söz vermek demektir.)

    Bir sözcük aynı cümlede bu sözcüğün anlamını ya da görevini karşılayan bir ekle kullanılmışsa sözcük gereksizdir.

    Örnek
    "O, İngilizce ve Almanca dillerini çok iyi konuşurdu."
    ("Dillerini" sözcüğü gereksiz kullanılmıştır. İngilizce ve Almanca kelimelerindeki "-ce" eki dilleri kelimesini karşılamaktadır.)

    Cümleyi oluşturan sözcüklerin anlamı ya da mantığı gereği cümlede geçen bazı sözcükler gereksizdir.

    Örnek

    "Söylenenleri duyar duymaz oturduğu yerden ayağa fırladı."
    "Kazan yapan arabada maddi hasar meydana gelmiş."

    Bir sözcük cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma ya da daralma olmuyorsa o sözcük gereksiz kullanılmıştır.

    2. Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması
    Sözcüğün yanlış yerde kullanılması, anlamı belirsizleştirir ya da değiştirir bu durum anlatımı bozar.

    Örnek

    "Alkollü araç kullanan sürücülerin dikkatine!"
    ("Alkollü" sözcüğü "araç kullanan" sözünden sonra gelmelidir.)

    "Başbakan üç günlüğüne petrol üreten ülkelere ziyarete gidecek."
    ("üç günlüğüne" sözü "petrol üreten ülkelere" sözünden sonra gelmelidir.)

    Yanlış yerde kullanılan sözcükler genellikle sıfat ya da zarfın yanlış kullanımıdır. Sıfatın nitelediği ya da belirttiği isimden önce; zarfın belirttiği fiil, fiilimsi, sıfat ya da zarf olan sözcükten önce gelmesi gerektiği unutulmamalıdır.

    3. Mantık, Sıralama ve Karşılaştırma Hatası
    Bazı cümlelerde mantık hatalarının bulunması, ifadenin bozuk olması ve kavramların önem sırasına dikkat edilmeden cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna neden olur.

    Örnek

    "Yaşlı adam beline kadar uzamış sakallarıyla dervişi andırıyor."(Mantık yanlışlığı)
    "Kararname 110'a karşı 100 oyla kabul edildi."(Sıralama yanlışlığı)
    "Köpek beslemeyi, Sevil'den daha çok severim."(Karşılaştırma yanlışlığı)


    4. Anlamca Çelişen Sözcüklerin Birlikte Kullanılması

    Örnek

    "Köy bu yola yaklaşık tam olarak bir km uzakta."
    ("yaklaşık" olasılık bildirir, "tam olarak" kesinlik bildirir.)

    "Yiğitcan ödevini ağır ağır yapıverdi."
    ("yapıverdi" sözcüğündeki "-(ı)ver-" eki tezlik belirtir.)

    5. Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması

    Anlamları farklı olduğu hâlde aynı anlamdaymış gibi birbirilerinin yerlerine kullanılan sözcükler sözün anlam inceliğini bozmaktadır.

    Örnek

    "Otobüs fiyatlarının arttığını öğrenince dolmuşa bindik."
    ("fiyat" sözcüğü yerine "ücret" sözcüğü kullanılmalıydı.)


    "Yapılan bu eylemleri azımsamamalıyız."
    ("azımsama" sözcüğü yerine "küçümseme" sözcüğü kullanılmalıydı.)


    "Uçağın keşfedilmesiyle, uzaklar yakınlaştı."
    ("keşfedilmesiyle" sözü yerine "icadıyla" sözü getirilmelidir.)


    ☝Bazı sözcüklerin yanlış eyleme bağlanması da sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklı anlatım bozukluğuna girer.


    Örnek

    "Onun desteği bu duruma gelmemize sebep oldu."
    ("Sebep olmak" olumsuz durumlar için kullanılır. "...bu duruma gelmemizi sağladı." olmalıydı.)


    6. Deyimler ve Atasözleriyle İlgili Yanlışlıklar
    a) Deyimdeki kişi ekinin gereksizliği anlatımı bozar.

    Örnek

    Gözü açım git-

    ---gözüm açık gidecek. (doğru)
    ---gözü açık gideceğim. (doğru)
    ---gözüm açık gideceğim. (yanlış)



    b) Deyimi oluşturan sözcüklerin değiştirilmesi anlatımı bozar.
    Örnek

    "Bugün onun yüzünden dökülen bin parçaydı."
    ("dökülen" sözcüğü yerine "düşen" olmalıydı.)

    "Nasıl bir insan anlayamadım, yangına kürekle gidiyor."
    ("kürekle" sözcüğü yerine "körükle" sözcüğü olmalıydı.)


    c) Deyimin yanlış anlamda kullanılması anlatımı bozar.
    Örnek
    "O, eğitime gönül koymuş başarılı bir öğretmendir."
    ("gönül koymuş" sözü yerine "gönül vermiş" sözü kullanılmalıydı.)


    "Masada ne varsa yedi. Onun kadar maymun iştahlısını görmedim."
    ("Maymun iştahlı" deyimi çabuk vazgeçmek anlamındadır. Bu deyim yerine "aç gözlü" deyimi kullanılmalıdır.)


    7. Anlam Belirsizliği
    Cümlede, bazen virgülün kullanılmaması bazen de cümlede "kendi, senin ve onun" zamirlerinin kullanılmaması anlatım bozukluğuna neden olur.


    Örnek

    "Küçük (,) çam ağacının arkasına saklandı."
    (Bu cümlede virgül "küçük" sözcüğünden sonra kullanılmazsa çam ağacının küçük olduğu anlamı çıkar.)

    "Bu bölgenin elması ünlüdür."
    (Bu cümlede "elması" sözcüğü "elma'sı" şeklinde belirtilmelidir. Maden anlamında kullanılacaksa "elmas'ı" şeklinde belirtilmelidir.)


    ☝Sınavda "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam belirsizliğinden kaynaklı anlatım bozukluğu vardır?" diye sorulmadığı sürece anlam belirsizliği olan seçenekleri dikkate almayınız!

    Artikel Terkait

    YORUM YAPARAK SORU SORABİLİR veya KATKIDA BULUNABİLİRSİNİZ...

    1) Yaptığınız yorum biz onayladıktan sonra görülecektir.
    2) Yazım kurallarına mümkün olduğunca dikkat ediniz.
    3) Kullandığınız üslubun kişiliğinizi yansıttığını unutmayınız.
    4) Yorumunuza emoji eklemek için "Emoticon" butonuna tıklayın.
    5)Yorumunuza gelecek cevabı takip etmek beni bilgilendir kutucuğunu işaretleyebilirsiniz.


    EmoticonEmoticon