BİR METİNDEKİ KELİME GRUPLARINI VE CÜMLENİN ÖGELERİNİ,BULMA, İNCELEME

BİR METİNDEKİ KELİME GRUPLARINI VE CÜMLENİN ÖGELERİNİBULMA, İNCELEME
www.edebiyatfatihi.net

HUZUR ROMANINDAN...Köprünün kenarında kahvenin saçağında, manasını anlamadıkları hızlı konuşmalar oluyor, / bazen bir kırlangıç küçük kanat çırpınışlarıyla, tıpkı yüzen  bir insanın kendisini sadece olduğu sularda tutmağa çalışan haliyle boşlukta  tutunduğu noktadan hudutsuz maviliğe kendisini bırakıyor,/ sonra gözlerinin artık  takip edemeyeceği noktadan aşağıya doğru süzülüyor /ve / bu süzülüş tam sonuna kadar böyle gidecek vehmini uyandırdığı zaman, birdenbire ufkileşiyor, / kendi üzerinde münhaniler, helezanlar çiziyor,/ bilinmez bir hendese davasını ispat eder gibi bir yığın kesik ve iç içe hareketler birbirini takip ediyor / ve / nihayetinde bu kendi ördüğü ağdan bir kanat darbesiyle kurtuluyor,/ telaşlı ve sevinçli yuvasına kavuşuyordu.


Bu metinde ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken sekiz cümle bulunmaktadır. 


1. Köprünün kenarında kahvenin saçağında, manasını anlamadıkları hızlı
konuşmalar oluyor(du).

Cümlenin Öğeleri : 

oluyor(du): yüklem

manasını anlamadıkları hızlı konuşmalar: özne
kahvenin saçağında: yer tamlayıcısı
Köprünün kenarında: yer tamlayıcısı


Kelime Grupları : 


Köprünün kenarı: belirtili isim tamlaması

kahvenin saçağı: belirtili isim tamlaması

manasını anlamadıkları(s) / hızlı konuşmalar(i): sıfat tamlaması

hızlı(s) / konuşmalar(i): sıfat tamlaması

manasını anlamadıkları: tamlayanı düşmüş iyelik grubu

manasını (bln) / anlamadık: Sıfat-fiil grubu


2. Bazen bir kırlangıç küçük kanat çırpınışlarıyla, tıpkı yüzen bir insanın kendisini
sadece olduğu sularda tutmağa çalışan haliyle, boşlukta tutunduğu noktadan
hudutsuz maviliğe kendisini bırakıyor(du).


Cümlenin Öğeleri : 

bırakıyor(du) : yüklem

bir kırlangıç: özne

kendisini: belirtili nesne

Bazen: zarf tümleci

küçük kanat çırpınışlarıyla: zarf tümleci

Tıpkı: cümle dışı öğe

 yüzen bir insanın kendisini sadece olduğu sularda tutmağa çalışan haliyle: zarf tümleci

boşlukta tutunduğu noktadan: yer tamlayıcısı

hudutsuz maviliğe: yer tamlayıcısı


Kelime Grupları : 


Bir(s) / kırlangıç(i) : sıfat tamlaması

küçük kanat çırpınışları(i) / ile (çe) : edat grubu

küçük(s) / kanat çırpınışları(i) : sıfat tamlaması

kanat (ty) / çırpınışları(tn): belirtisiz isim tamlaması

yüzen bir insanın kendisini sadece olduğu sularda tutmağa çalışan hali(i) / ile (çe) :
edat grubu


yüzen bir insanın(ty) / kendisini sadece olduğu sularda tutmağa çalışan hali(tn) :
belirtili isim tamlaması

yüzen(s) / bir insan(i) : sıfat tamlaması

bir(s) / insan(i) : sıfat tamlaması

kendisini sadece olduğu sularda tutmağa çalışan(s)/ hal(i) : sıfat tamlaması

kendisini sadece olduğu sularda tutmağa(yt)/ çalışan(y) : sıfat-fiil grubu

kendisini(n)/ sadece(cdö)/ olduğu sularda(yt)/ tutmak(y) : isim-fiil grubu

olduğu(s)/ sular(i) : sıfat tamlaması

boşlukta tutunduğu(s) / nokta(i) : sıfat tamlaması

boşlukta(yt) / tutunduk (y) : sıfat-fiil grubu

hudutsuz(s) / mavilik(i) : sıfat tamlaması


3. Sonra gözlerinin artık takip edemeyeceği noktadan aşağıya doğru
süzülüyor(du).


Cümlenin Öğeleri : 


süzülüyor(du) : yüklem

O (bir kırlangıç) : özne

Sonra: zarf tümleci

gözlerinin artık takip edemeyeceği noktadan aşağıya doğru: yer tamlayıcısı



Kelime Grupları : 


gözlerinin artık takip edemeyeceği noktadan aşağıya(i) / doğru(çe) : edat grubu

gözlerinin artık takip edemeyeceği noktadan aşağı: uzaklaşma grubu

gözlerinin artık takip edemeyeceği(s) / nokta(i) : sıfat tamlaması

gözlerinin(ty) / artık takip edemeyeceği(tn) : belirtili isim tamlaması

artık(z) / takip edemeyeceği(y) : sıfat- fiil grubu

 Tezimizin ilk bölümünde geçen birleşik fiil bahsinde de söz ettiğimiz gibi; birleşik fiiller morfolojik
yapılar olduğundan cümle tahlili sırasında bu morfolojik yapı kelime grubu olarak


değerlendirilmemelidir. Bu sebepten biz “takip et- “ birleşik fiilini burada kelime grupları içinde
değerlendirmiyoruz.

4. Bu süzülüş tam sonuna kadar böyle gidecek vehmini uyandırdığı zaman,
birdenbire ufkileşiyor(du).


Cümlenin Öğeleri : 


ufkileşiyor(du) : yüklem

Bu süzülüş: özne

tam sonuna kadar böyle gidecek vehmini uyandırdığı zaman: zarf tümleci

birdenbire: zarf tümleci


Kelime Grupları : 


Bu (s) / süzülüş(i) : sıfat tamlaması

tam sonuna kadar böyle gidecek vehmini uyandırdığı(s) / zaman(i) : sıfat tamlaması

tam(z) / sonuna kadar böyle gidecek vehmini(bln) / uyandırdık(y) : sıfat- fiil grubu

sonuna kadar böyle gidecek(s) / vehmi(i) : sıfat tamlaması

sonuna kadar(z) / böyle(z) / gidecek (y): sıfat- fiil grubu

sonuna(i) / kadar(çe) : edat grubu


5. Kendi üzerinde münhaniler, helezanlar çiziyor(du).


Cümlenin Öğeleri : 


çiziyor(du) : yüklem

O : özne

münhaniler: belirtisiz nesne

helezanlar: belirtisiz nesne

Kendi üzerinde: yer tamlayıcısı




Kelime Grupları : 


Kendi(ty) / üzeri(tn) : belirtisiz isim tamlaması



6. Bilinmez bir hendese davasını ispat eder gibi bir yığın kesik ve iç içe hareketler
birbirini takip ediyor(du).


Cümlenin Öğeleri: 


takip ediyor(du) : yüklem

bilinmez bir hendese davasını ispat eder gibi bir yığın kesik ve iç içe hareketler: özne

birbirini: belirtili nesne



Kelime Grupları : 


bilinmez bir hendese davasını ispat eder gibi(s)/ bir yığın kesik ve iç içe hareket(i): sıfat
tamlaması

bir yığın(s)/ kesik ve iç içe hareket(i): sıfat tamlaması

bir(s) / yığın(i) : sıfat tamlaması

kesik ve iç içe(s)/ hareket(i): sıfat tamlaması

kesik(i) / ve(be) / iç içe (i) : bağlama grubu

iç içe: kısaltma grubu

bilinmez bir hendese davasını ispat eder(i) / gibi(çe) : edat grubu

bilinmez bir hendese davasını(bln)/ ispat eder(y): sıfat- fiil grubu

bilinmez(s)/ bir hendese davası(i): sıfat tamlaması

bir(s)/ hendese davası(i): sıfat tamlaması

hendese(ty)/ davası(tn): belirtisiz isim tamlaması





7. Nihayetinde bu kendi ördüğü ağdan bir kanat darbesiyle kurtuluyor(du).


Cümlenin Öğeleri : 


kurtuluyor(du) : yüklem

O : özne

bu kendi ördüğü ağdan: yer tamlayıcısı

Nihayetinde: zarf tümleci

bir kanat darbesiyle: zarf tümleci


Kelime Grupları : 


bu(s) / kendi ördüğü ağ (i) : sıfat tamlaması

kendi ördüğü(s) / ağ(i) : sıfat tamlaması

kendi(ö)/ ördük(y) : sıfat-fiil grubu

bir kanat darbesi(i) / ile(çe) : edat grubu

bir(s) / kanat darbesi(i) : sıfat tamlaması

kanat(ty) / darbesi(tn) : belirtisiz isim tamlaması


8. Telaşlı ve sevinçli yuvasına kavuşuyordu.


Cümlenin Öğeleri: 

kavuşuyordu: yüklem

O: özne

yuvasına: yer tamlayıcısı

telaşlı ve sevinçli: zarf tümleci


Kelime Grupları: 

telaşlı (i) / ve(be) / sevinçli (i) : bağlama grubu

HAZIRLAYAN: SAKİNE DEMENCOŞKUN


Hiç yorum yok


Yorumunuz için şimdiden teşekkürler...Blogger'da bir hesabınız yoksa ''Anonim'' veya ''Adı/Url'' bölümünü seçerek kolayca görüşlerinizi belirtebilirsiniz...

Blogger tarafından desteklenmektedir.