25 Kas 2015

13 - 14. yy. da Anadolu'daki sosyal ve siyasi olaylar─▒

Reklamlar

13 - 14. yy. da Anadolu'daki sosyal ve siyasi olaylar─▒ 

XIII. Y├ťZYIL

XIII. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒ndan itibaren tasavvuf cereyan─▒n─▒n Anadolu'da halk aras─▒nda b├╝y├╝k bir s├╝ratle yay─▒lma─ča ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Bu y├╝zy─▒l, ayn─▒ zamanda, ├že┼čitli tarikatlar─▒n bir├žok kollar halinde tesir alanlar─▒n─▒ geni┼čleterek yurdun her yan─▒na yay─▒ld─▒─č─▒ bir d├Ânemdir. B├╝y├╝k fel├óketlere yol a├žan Mo─čol istil├ós─▒, Horasan dolaylar─▒ndan b├╝y├╝k bir T├╝rkmen kitlesini Anadolu'nun i├žerilerine do─čru yay─▒lmaya zorlar. Bu y├╝zy─▒l, Anadolu'nun g├Â├žler ve sava┼člar y├╝z├╝nden, olduk├ža kar─▒┼č─▒k bir manzara arz etti─či d├Ânemdir.


Mevlev├« tarikat─▒, Mevl├ón├ó'n─▒n ard─▒ndan, daha ├žok m├╝nevver diyebilece─čimiz bir ├ževrede yay─▒lma alan─▒ bulurken, halk kitleleri aras─▒nda da Bekta┼č├«­li─čin ve ona ba─čl─▒ kollar─▒n b├╝y├╝k bir s├╝ratle yay─▒l­ma─ča ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Kurulu┼čunda tamamen ehl-i s├╝nnet inanc─▒na uyan, uygulamada yine bu ├Âl­├ž├╝ler i├žinde kalan Bekta┼č├«lik, ├že┼čitli sebeplerden zamanla bozulmu┼č ve ─░sl├óm dininin ├Âz├╝n├╝ temsil eden S├╝nn├« inan├žtan uzakla┼čarak ├že┼čitli sap─▒k yol­lar─▒ benimseyen bir tarikat durumuna gelmi┼čtir.


Ge├ži┼č d├Ânemi diyebilece─čimiz bu y├╝zy─▒l─▒n di­─čer bir ├Âzelli─či de, din├«-tasavvuf├« edebiyat cereyan─▒ i├žinde yer alan edeb├« ┼čahsiyetlerin T├╝rk├že ile Fars├žay─▒ hen├╝z birlikte kullanma al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒ s├╝r­d├╝rmeleridir.


XIV. Y├ťZYIL

XIV. y├╝zy─▒l, g├Â├žebe T├╝rklerin bir daha geri d├Ânmemek ├╝zere geldikleri Anadolu topraklar─▒na sa─člam ad─▒mlarla bast─▒klar─▒, T├╝rk├ženin de ├Âzellik­le sanat eserlerinde art─▒k belli bir ┼čuurla kullan─▒l­ma─ča ba┼čland─▒─č─▒ d├Ânemdir. XIV. y├╝zy─▒lda da k├╝l­t├╝r merkezi hen├╝z orta Anadolu'dur. ├ľnceki y├╝z­y─▒lda oldu─ču gibi bu y├╝zy─▒lda da ya┼čam─▒┼č olan T├╝rk ┼čair ve yazarlar─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n eser­lerini iki dille yazmalar─▒, hen├╝z bu d├Ânemin de ge­├ži┼č devri oldu─čunu g├Âsterir.


Anadolu'daki M├╝sl├╝man-T├╝rk halk─▒na tasav­vufu ├Â─čretmek gayesiyle kaleme ald─▒─č─▒ 12000 beyitlik didaktik bir mesnev├« olan Garibn├óme (yaz. 1329); do─črudan do─čruya tasavvufu konu edinen k├╝├ž├╝k hacimli Fakrn├óme, Vasf-─▒ H├ól gibi di─čer mesnev├«leriyle y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda ├é┼č─▒k Pa┼ča (1272-1333)'y─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bab├ó├« tarikat─▒n─▒n kurucu­su Baba ─░lyas'─▒n torunu oldu─ču rivayet edilen ├é┼č─▒k Pa┼ča, kuvvetli ve derin bir tasavvuf k├╝lt├╝­r├╝yle yeti┼čmi┼č, ├╝stelik yayg─▒n ilim-sanat dilinin Fars├ža oldu─ču bir d├Ânemde T├╝rk├žeyi cesaretle ve ┼čuurla kullanm─▒┼čt─▒r. B├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de Mevl├ón├ó'n─▒n te­siri alt─▒nda kalan ├é┼č─▒k Pa┼ča, bilhassa Garibn├óme ile bir anlamda Mesnev├«'nin T├╝rk├žesini yazma denemesine kalkm─▒┼čt─▒r. Mevlev├« tarikat─▒na m├╝ntesip, Men├ók─▒b├╝'l-├érif├«n sahibi Efl├ók├« Dede (? -1360) ile Hac─▒ Bekta┼č Vel├« m├╝ritlerinden Said Emre (? -?) de yine bu as─▒rda ya┼čar.

Artikel Terkait

Yorumlar─▒ G├Âster
Yorumlar─▒ Gizle

YORUM YAPARAK SORU SORAB─░L─░R veya KATKIDA BULUNAB─░L─░RS─░N─░Z...

1) Yapt─▒─č─▒n─▒z yorum biz onaylad─▒ktan sonra g├Âr├╝lecektir.
2) Yaz─▒m kurallar─▒na m├╝mk├╝n oldu─čunca dikkat ediniz.
3) Kulland─▒─č─▒n─▒z ├╝slubun ki┼čili─činizi yans─▒tt─▒─č─▒n─▒ unutmay─▒n─▒z.
4) Yorumunuza emoji eklemek i├žin "Emoticon" butonuna t─▒klay─▒n.
5)Yorumunuza gelecek cevab─▒ takip etmek beni bilgilendir kutucu─čunu i┼čaretleyebilirsiniz.


EmoticonEmoticon

▅ ▆ ▇ █ ├ľne ├ç─▒kanlar