KARAGÖZ-MEDDAH-ORTAOYUNU BENZER VE FARKLI YÖNLERİ (TABLO)

KARAGÖZ-MEDDAH-ORTAOYUNU BENZER VE FARKLI YÖNLERİ
GÖSTERMEYE BAĞLI EDEBİ METİNLERİN KARŞILAŞTIRILMASI (TABLO)
GELENEKSEL HALK TİYATRO TÜRLERİNİN BENZER VE FARKLI YÖNLERİ 

Karagöz oyunu
Meddah oyunu
Orta Oyunu
Dekor
İki sopa ve bu sopaların üzerine Karagöz ve Hacivatın temsili resimleri
Meddahın aksesuarını bir mendil ile bir sopa-bostan teşkil eder.
Dekor kullanımına pek az yer verilmiştir; ancak oyunun konusuyla ilgili eşyalar oyunda yer almıştır.
Sahne
Işıklı perde
Yüksekçe bir yer
Etrafı seyircilerle çevrili bir alan
Sahneleniş
Bir kişi tarafından ses taktidi yapılarak sahnelenir
Tek kişi sahnede ağız taklidi yaparak oyunu sahneler
Oyuncular tarafından sahnelenir.
Nasıl oynandığı
Perde aydınlatılınca "gösterme" denilen tasvir, kamıştan ve üf­lendiği zaman arı vızıltısı gibi ses çıkaran "nareke" çalınarak kaldırıldıktan sonra Karagözcünün yardımcısı "yardak" oyuna mahsus bir usul ile tef çalmaya başlar. (Yardak, şarkı veya türkü söyleyen, tasvirleri sırası ile karagözcüye veren, hareketsiz kalacak tasvirlerin değneklerini tutan adamdır). Sonra Hacivat semaî söyleyerek per­deye gelir. Oyuna bir nevi "giriş" mahiyetinde olan "Hay-Hak" hitabından sonra "perde gazeli" adını alan şiiri okur. Bu şiir, oyu­nun sembolik karakterini gösteren mistik bir eserdir. Buna bağlı olarak mutasavvıflar, "hayal oyunu"nu insan hayatının bir örneği saymışlardır. Bu âlemde onlara göre eşya ve hâdiseler birer gölge­den ibarettir. Varlıklar, Tanrı'nın kudreti elinde bir oyuncaktır. Eflâtun'un Kanunlar adlı eserinde de ifade edilmiş olan bu fikre bütün Karagözcüler uydukları için oyun gazelle başlar. Gazelden sonra Hacivat Allah'a hamt eder ve şeytanı lanetler, zamanının bü­yüğünü seci'li bir dile medheder, arkadaşı Karagöz'ü görmek iste­diğini söyler. Karagöz'ün kapısı önünde makamla arkadaşını çağırır. Karagöz kızar; kavga ederler. Hacivat kaçar, Karagöz sırt üstü yatar. Gülünç secilerle kendi hâlinden ve Hacivat'ın anlayışızlığından şikâyet eder. Hacivat gelir, muhavere başlar.

Muhavere, karşılıklı güldürücü bir konuşmadır. Hacivat'ın medrese kültürü ile Osmanlı terbiyesinden gelen dil ve ifadesine ters ve güldürücü cevaplar veren halk adamı Karagöz'ün nükte, cinas ve hicivleri ile beslenen muhavere bitince "fasıl" yâni drama­tik kısmı takip eder. Kalıplaşmış bir şekilde biten oyunun sonunda Karagöz Hacivat'a bir tokat atar. Hacivat da perdenin sahibine Ka­ragöz'ün perdeyi yıkıp viran eylediğini haber vermek üzere sahne­den çekilir. Karagöz gelir, seyircilerden sürç-i lisanından ötürü özür diler. Tehdit yollu, gelecek sefer Hacivat'a neler edeceğini söyleyip perdeyi terk eder. Böylece ertesi akşam hangi faslın oynanacağını haber vermiş olur.

Sahnede bir meddah tarafından ses taklitleri yapılarak oynanır.

Ortaoyunu yuvarlak çepeçevre seyirciyle kuşatılmış bir alanda oynanır. Oyun yeri açıklıkta olduğu için buraya Merg-i temaşa (Temaşa çayırı) denir. Bu, çoğu kez yumurtamsı biçimde bir alandır. Tabanı çayır, çimen olan bu alan yuvarlak ya da dört köşe de olabilir. Meydanın uzunluğu 22 m’ye 15 m’dir. Seyirciyle oyun alanı ipler ve kazıklarla yapılmış parmaklıklarla ayrılır.

Kişiler
Karagöz-Hacivat
Anlatıcı
Pişekar-Kavuklu
Güldürü unsurları
Yanlış anlamalar
Ağız taklitleri
Yanlış anlama
İncelediğiniz oyunların günümüz tiyatrosuyla benzer ve farklı yönlerini belirtiniz.
Benzer yönler
Farklı yönler
Oyuncular tarafından sahnelenmesi
Güldürü ögelerine yer vermesi
Bir metninin olmaması
Ses taklitlerine dayanması
Çok fazla dekorunun olmaması
Çok fazla oyuncusunun olmaması


2 yorum:


Yorumunuz için şimdiden teşekkürler...Blogger'da bir hesabınız yoksa ''Anonim'' veya ''Adı/Url'' bölümünü seçerek kolayca görüşlerinizi belirtebilirsiniz...

Blogger tarafından desteklenmektedir.