SPONSORLU BAĞLANTI

Home » » 10.SINIF TÜRK EDEBİYATI 152-157.SAYFA CEVAPLARI

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI 152-157.SAYFA CEVAPLARI

Written By edebiyat fatihi on 27 Şub 2011 | 27.2.11


SAYFA 152

AHENK UNSURLARI

ölçü
11’li hece ölçüsü
Uyak:

AŞAĞIDA GÖSTERİLMİŞTİR.
redif
Sese dayalı edebi sanatlar:
 Aliterasyon,asonans, tekrir
YAPI UNSURLARI

Nazım birimi
dörtlük
Nazım birimi sayısı
5
Uyak şeması
abcb / dddb/ eeeb /fffb…
Tema:
Kahramanlık
Nazım türü:
Destan


GENÇ OSMAN

İptida Bağdat’a sefer olanda
Atladı hendeği  geçti Genç Osman
Vuruldu sancaktar kaptı sancağı
İletti bedene dikti Genç Osman

 “-ti Genç Osman” redif



Bağdat’ın kapısını Genç Osman aç
Düşmanın cümlesi önünden kaç.
Kelle koltuğunda üç gün savaş
Allah Allah deyip geçti Genç Osman

“-tı redif” “-ş/ç” yarım uyak

UYARI: Halk edebiyatında uyak konusunda katı kurallar yoktur.Halk şairleri hafif bir ses benzerliğini bile şiirlerinde kesin kurallara bağlamadan kafiye olarak kullanmışlardır.Çünkü halk şiirleri genelde saz eşliğinde  söylenir.Halk edebiyatı sözlü bir geleneğe sahip olduğu için göz kafiyesi değil de “kulak kafiyesi” esastır.Halk şiirinde kulakta hoş bir uyum bırakan her ses benzerliği uyak olarak kabul edilmiştir. (Yukarıdaki dörtlükte de “ş/ç” seslerini yarım kafiye kabul edebiliriz.)


6.ETKİNLİK İÇİN BKNZ. HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

13.Metinde 4.Murat’ın İranlılara karşı yaptığı Bağdat seferi ve bu seferde şehit olan Genç Osman anlatılmaktadır.

EK BİLGİ:
Genç Osman Destanı Sultan Dördüncü Murad’ın Bağdat Seferine katılan Genç Osman adlı delikanlı ile ilgili menkıbe. Olay 17. yüzyılın yeniçeri aşıklarından Kayıkçı Kul Mustafa’nın destanıyla da bestelenerek günümüze kadar gelmiştir. Günümüze farklı manzum metinler halinde gelen menkıbenin konusu şu şekildedir:

İran şahı, Dicle Nehrini geçip Bağdat’ı fetheylemiş, Ehl-i sünnet Müslümanlarına şiddetli eziyetler ve mübarek makamlara karşı hürmetsizlik etmektedir. Haber Sultan Murad Hana ulaştığında Padişah’ın canı sıkılmış, harp divanını toplamış ve Bağdat’a sefer için ordunun hazır olmasını dilemiş. Sultan yeniçeri ve sipahilerden başka gönüllülerin de sefere gelmesini istemiş ve bu hususta şöyle buyurmuş:

Ayrıca ulaklar salın her yere
Gönüllüler dahi gelsin sefere

Gönüllü olanlar bıyık burmalı

Öyle ki, üstünde tarak durmalı

Bıyıksız gençlerle Bağdad iline

Varamam... Buyruğum böyle biline

Padişahın bu fermanına rağmen gönlü cihad ateşiyle yanan, 18 yaşında, üç aylık evli Genç Osman kendini nefer olarak yazdırmayı başarır. Fakat bu haber padişahın kulağına gider. Murad Han; “O söz dinlemezden hesap sorayım!” diyerek otağı hümayuna çağırtır. Osman’ı gören bütün vezirler ve beyler padişahın onu cezalandıracağını düşünerek: “Eyvah bu tüysüz yiğide yazık olacak!” dediler:

Osman otağ içre el-pençe divan
Gök gibi gürledi Sultan Murad Han
Bre bilmez misin eyledik ferman
Şol Bağdad üstüne gider olanda
Gönüllü olanlar bıyık burmalı
Öyle ki üstünde tarak durmalı
Bir pençe vuruşta kalkan kırmalı
Düşman üzere hamle eder olanda

Osman kaşla göz arasında cebinden çıkardığı demir tarağı üst dudağına vurdu. Demir tarak körpe dudağa saplanıp titredi ve durdu. Tarağın dişlerinin dibinden kan damlaları dökülürken, elleri göbeğinin üzerinde göğsü kabarık, başı dik olduğu halde şöyle dedi:

Gündüz gece gönlü ayık sultanım
Bin Bağdad şehrine layık sultanım
İşte tarak işte bıyık sultanım
Ölürüm ben, size keder olanda.

Murad Han fevkalade memnun. Osman’ı dualarla taltif ettikten sonra Bağdad’a ilerleyen öncülere serdar eyledi.

Genç Osman bundan sonra kırk gün Bağdat muhasarasında cansiperane çarpıştı. Kırkıncı gün Osmanlı sancağını surlara dikti. Bu sırada kolları ve bir rivayete göre de başı kesilmesine rağmen savaşmaya devam etti. Neticede Bağdat’ın kesin olarak elde edilmesinden sonra vasiyetini yaparak toprağa uzandı:

Sözümü iletin ol Murad Hana
Din ve devlet için boyandım kana
Akşam, sabah her an yolumu gözler
Bir taze gelinle bir garip ana
Anam gözlemesin artık yolumu
İncitmesin benim körpe dulumu
Ak sütünü helal etsin oğluna
Böylesine arz eyleyin halımı

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

SAYFA 153


Edebiyatfatihi
n.birimi
n.birimi sayısı
Uyak düzeni
tema
koşma
dörtlük
3-5
abab cccb dddb cccb ... veya; aaab cccb dddb.
Aşk ve doğa konularının yanı sıra, ayrılık, özlem, yalnızlık, gurbet, sıla, ölüm gibi temaları işler.
semai
dörtlük
3-6
abab cccb dddb cccb ... veya; aaab cccb dddb.
Genellikle aşk ve doğa konusu işlenir.
(koşmayla aynı)
varsağı
dörtlük
3-5
abab / cccb / dddb...)
Aşk ve doğa konularının yanı sıra, ayrılık, özlem, yalnızlık, gurbet, sıla, ölüm gibi temaları işler.
Destan
Edebiyat
Fatihi
dörtlük
Halk şiirinin en uzun nazım biçimi.100 dörtlüğe kadar olanları vardır.
(koşmayla aynı)
abab cccb dddb cccb ... veya; aaab cccb dddb.
Savaş, deprem,yangın,salgın hastalık,eşkıya ve ünlü kişilerin serüvenleri gibi sosyal olaylar
Edebiyat Fatihi



15. Aşık edebiyatı nazım biçimleri ölçü (semai 8’li hece ölçüsüyle yazılmasıyla koşmadan ayrılır) ezgi, söyleyiş(varsağıda yiğitçe/mertçe söyleyiş) dörtlük sayısı (destan),tema (destanda) gibi özellikler yönüyle birbirinden ayrılır.

16. Bu nazım biçimlerinin ezgileri farklı farklıdır.

SAYFA 154:
17.



TEMA
5.METİN
eleştiri
6.METİN

yiğitlik
7.METİN
Aşk (sevgili)
8.METİN
Ölüm


18. Yukarıdaki şiirlerin hitap ettiği kitle halktır. Halk şairleri halka hitap ettiği için onların ortak duygu, düşüncelerini yansıtırlar.
19.Ruhsati’nin fikri ve edebi kişiliği
§  Dili oldukça sadedir.
§  Şiirlerini hece ölçüsüyle yazmıştır.
§  Köy şairi olduğu için yerel söyleyişlere çok yer vermiştir.
§  Bu şiirinde olduğu gibi taşlama ve eleştiri en çok işlediği konulardandır.
20. “Söyledikçe bal dökülür/Leblerinden dudağ üzre” , “Ferhat dağı deldi ise/ben koyam dağı dağ üstüne ..”

SAYFA 155
§  GÜZELLEME > 7.METİN
§  TAŞLAMA > 5.METİN
§  KOÇAKLAMA > 6.METİN
§  AĞIT >  8.METİN

22. Aşık tarzı halk şiirinde  dil günlük konuşma dilinde olduğu gibi içten ,canlı, sade ve yalındır.Yerel söyleyiş özellikleri görülür.

23. Bknz.hazırlık çalışmaları

§  24. Âşıklar halkın ortak duygu ve düşüncelerini özellikle sosyal ve tarihî
konulu  şiirleriyle dile getirerek geniş kitlelere yayarak  bunların yüzyıllar boyunca kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlarlar.
§  Âşıklar kendilerinden önce yaşamış aşıklarını eserlerini naklederek kültür taşıyıcılığı işlevini görürler, böylece sözlü geleneği devam ettirirler.
§  Âşık, hem döneminde hem de sonraki dönemlerde sesini geniş kitlelere
duyurur.


25. Metni yorumlayınız.
26.



Murabba
8.metin (ağıt)
Yapı:
“Aşk” teması etrafında 6 bentten oluşmuş murabba nazım biçiminin belirlediği yapı
“Ölüm” teması etrafında 4 dörtlükten oluşan koşma nazım biçiminin belirlediği yapı özellikleri
Ahenk
Aruz ölçüsü ve her türlü ses benzerliği ahengi oluşturmuştur.
Hece ölçüsü ve her türlü ses benzerliği ahengi oluşturmuştur.
Dil
Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamaların kullanıldığı süslü, ağır ,sanatlı bir dil
Sade , yalın bir halk dili



AŞIK TARZI HALK ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ
1)Aşık veya ozan denilen kişilerin, saz eşliğinde söyledikleri şiirlerden oluşur.
2) Genelde sözlü olmasına rağmen şairler, şiirlerini "cönk" dedikleri defterlerde toplamışlardır.
3) Şairler, sazlarını omuzlarına alarak köy köy, kasaba kasaba, şehir şehir dolaşmışlardır.
4) Şiirlerde anlatım içten, canlı ve yalındır.
5) Şairler, halkın içinden çıktığından halk dilini kullanmışlardır. Bu sade dil 18. ve 19. yüzyıllarda bazı şairler tarafından Divan Edebiyatı'nın etkisinde kalmasıyla eski arılığını kaybetmiştir.
6) Nazım birimi dörtlüktür.
7) Koşma, semai, destan, varsağı gibi nazım şekilleri kullanılmıştır.
8) Hece ölçüsünün 7'li, 8'li ve 11'li kalıplarına ağırlık verilmiştir.
9) Aşk, tabiat, gurbet, ayrılık, ölüm, özlem, kıskançlık, yiğitlik, toplumun sorunları, insan davranışları, bunlarla ilgili eleştiriler konu olarak işlenmiştir.
10) Şiirlerin son dörtlüğünde şairin adı veya mahlası geçer.
11) Göz kafiyesi anlayışı yerine, kulak kafiyesine ağırlık verilmiştir. Yani kafiye için aynı sesin kullanılmasına gerek yoktur. Buna göre p/b , ç/ş, t/d, l/ n gibi seslerle de kafiye yapılmıştır.
12) Genellikle yarım ve cinaslı kafiye kullanılmıştır.
13) Benzetme (teşbih) ve kişileştirme (teşhis) dışında edebi sanatlara fazla yer verilmemiştir.
14) Bazı ürünlerde yöresel özellikler görülür.
15) Şiirler genellikle hazırlık olmaksızın irticalen yani içe doğduğu gibi söylenir.
16) Divan Edebiyatı'nda görülün kalıplaşmış benzetmeler (mazmun) Halk Edebiyatı'nda da vardır. Buna göre sevgili anlatılırken yeşil başlı ördek, inci diş, elma yanak, badem göz, kiraz dudak, keman kaş, sırma saç, selvi boy gibi benzetmeler kullanılmıştır.
17) Divan Edebiyatı daha çok düşünceye önem verdiği için soyut bir edebiyattır. Halk Edebiyatı'nda ise şair gördüğünü, yaşadığını anlatır. Bu nedenle Aşık Edebiyatı, somut bir edebiyattır. Ayrıca Divan Edebiyatı'nda sevgilinin tipi çizilir, adı söylenmez. Halk Edebiyatı'nda ise sevgilinin adı (Elif, Ayşe...) vardır.
18) Şiirler, işlenen konulara göre "koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt" gibi adlar alır.
19) Aşık Edebiyatı hayali olaylardan çok, gerçekçiliğin ön plana çıktığı bir edebiyattır.

27.Hislerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

SAYFA 156

Benzerlikler
Farklılıklar
  §   Ahenk unsurlarının olması
  §   Belli bir temada yazılmaları
  §   “Havada Bulut Yok” metni dışında söyleyenleri bellidir.


   §   Farklı temalarda yazılmışlardır.
   §   “Havada Bulut Yok”türküsü  ve Ruhsati’nin koşması halk şiiri geleneğini, gazel Divan şiir geleneğine “Gelmedin” ise modern şiir geleneğini yansıtır.
   §   Ruhsati’nin metninin “Havada Bulut Yok” türküsünden farkı söyleyenin belli olması, gazelden farkı sade,yalın bir halk diliyle yazılması,

Aşık tarzı Nazım Şekilleri
Aşık tarzı nazım türleri


  §   Koşma
  §   Semai
  §   Varsağı
  §   destan
  §   güzelleme
  §   koçaklama
  §   taşlama
  §   ağıt







Ele alınan temalar
Temaların hangi yönleriyle
güzelleme
aşk, hasret, ayrılık, doğa sevgisi ve lirik konular…

Aşk teması

koçaklama
Savaş, kahramanlık,yiğitlik cesaret
Kahramanlık/yiğitlik
taşlama
Eleştiri,hiciv
Sosyal eleştiri

ağıt
Ölenin ardından duyulan acı, hüzün

Ölümün ardından duyulan acı




3.
  §   Halkın ortak duygu ve düşüncelerini dile getirmesi
  §   Bu  ürünlerin  toplumun yaşama biçimini olaylar ve durumlar karşısındaki tavrına, çevresine dünyayı algılayışına ışık tutması
  §   Toplum yaşamında kaynaşmayı, birlikteliği sağlaması…gibi sebepler sıralanabilir.

DEĞERLENDİRME

1)
  §   Nazım birimi dörtlüktür.
  §   Hece ölçüsüyle yazılır.
  §   Genelde yarım uyak kullanılır.
  §   Koşma, semai, varsağı, destan gibi nazım biçimleri kullanılmıştır.

2.) (D)
3.  (Y)
4.  (Y)
5. varsağı
6.  (D)
7.   B
8.   E


Paylaşmak İsterseniz :
SON YAZILARDAN HABERDAR OLMAK İÇİN TWİTTER'DA TAKİP EDİN

+ yorum + 10 yorum

yasin
14 Mar 2011 18:49:00

Çok Teşekkür ederim.Allah razı olsun sizden. Bide Kopyalanmıyor diyen arkadaşlara bi cevabım var.Zahmet edilmiş cevapları önünüze gelmişş sizde biraz zamanınızı ayırıp yazınn!!!!!!!!!
'Emeğe Sayğı'

İsimsiz Kahraman
31 Mar 2011 19:09:00

arkadaşlar kopyalamanın kolay taktiği bunu çoğu kişi bilir ama bilmeyenler için Ctrl+C (KOPYALA) Ctrl+V (YAPIŞTIR)

Adsız
31 Mar 2011 19:57:00

walla çok tşkür ederim süper olmuş çok sağol emeğine sağlık ALLAH razı olsun eywallah iyi günlert iyi geceler günaydin tünaydin tşkür ederim ßß :D :):):) .d.D

Adsız
31 Mar 2011 23:03:00

sayfa 166 167 koyarmısınız ya biz buraları geçtik :S

Adsız
18 Nis 2011 17:01:00

çok sağolun.vallahi bütün ödevlerimi burdan yapıyorum.Allah razı olsun.Emeklerinizin karşılığını alırsınız inşallah.Çok Teşekkür Ederim...

seher
20 Nis 2011 19:24:00

çok teşekküler yardımlarınız için

isimsiz
26 Nis 2011 18:23:00

süper yaa çok güzel bir site bu site olmazsa hergün eksi alırız valla

Adsız
26 Nis 2011 22:36:00

bu sitede olmasa edebiyata nerden çalışacam ya .) çok teşekkürler

adsız
8 May 2011 15:39:00

Allah Razı oLsunn.. Çok teşekkürLer..

seda
31 Oca 2012 13:14:00

wala hiçbirşey anlamadım sayfalar farklı hiç beğenmedim:(

Yorum Gönder

Yorumunuz için şimdiden teşekkürler...Blogger'da bir hesabınız yoksa ''Anonim'' veya ''Adı/Url'' bölümünü seçerek kolayca görüşlerinizi belirtebilirsiniz...

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
 
Support : roman özetleri | ŞİİR TAHLİLLERİ |
Copyright © 2011. edebiyat fatihi - All Rights Reserved
Template Created by Published by EDEBİYAT FATİHİ
Altyapı by Blogger
Yandex.Metrica